ภาษาไท-กะได

300px-Taikadai-en.svg

ตระกูลภาษาไท-กะได หรือรู้จักกันในนามหรือ กะได หรือ กระได เป็นตระกูลภาษาของภาษาที่มีเสียงวรรณยุกต์ที่พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และตอนใต้ของประเทศจีน ในช่วงแรก ตระกูลภาษาไทกะไดเคยถูกกำหนดให้เป็นอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต แต่ปัจจุบันได้แยกมาเป็นอีกตระกูลภาษาหนึ่ง และยังมีผู้เห็นว่าตระกูลภาษาไท-กะไดนี้มีความสัมพันธ์กับตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน โดยอยู่ในกลุ่มภาษาที่เรียกว่า “ออสโตร-ไท” หรือจัดเป็นตระกูลภาษาใหญ่ออสตริก

Roger Blench ได้กล่าวว่า ถ้าข้อจำกัดของความเชื่อมต่อของตระกูลภาษาออสโตร-ไทมีความสำคัญมาก แสดงว่าความสัมพันธ์ทั้งสองตระกูลอาจไม่ใช่ภาษาที่เป็นพี่น้องกัน กลุ่มภาษากะไดอาจเป็นสาขาของภาษาตระกูลออสโตรนีเซียนที่อพยพจากฟิลิปปินส์ไปสู่เกาะไหหลำ แล้วแพร่สู่จีนแผ่นดินใหญ่ ในขณะที่สาขาไดของภาษากลุ่มกะไดมีการปรับโครงสร้างใหม่โดยได้รับอิทธิพลจากกลุ่มภาษาม้ง-เมี่ยนและภาษาจีน
ข้อเสนอของ Laurent Sagart ได้กล่าวว่าภาษาไท-กะไดดั้งเดิมได้เกิดขึ้นในยุคต้นของตระกูลภาษาออสโตรนีเซียนที่อาจจะอพยพกลับจากทางตะวันตกเฉียงเหนือของไต้หวันไปยังชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของจีน หรือจากจีนไปไต้หวันและเกิดการพัฒนาของภาษาตระกูลออสโตรนีเซียนบนเกาะนี้ ความสัมพันธ์ระหว่างภาษาตระกูลออสโตรนีเซียนและไท-กะไดอาจจะอธิบายได้จากคำศัพท์ที่ใกล้เคียงกัน คำยืมในยุคก่อนประวัติศาสตร์และอื่นๆที่ยังไม่รู้ นอกจากนั้นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียนอาจจะมีความสัมพันธ์กับตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ซึ่งมีจุดเริ่มต้นในบริเวณชายฝั่งของจีนภาคเหนือและภาคตะวันออก
ความหลากหลายของตระกูลภาษาไท-กะไดในทางตอนใต้ของประเทศจีนบ่งบอกถึงมีความสัมพันธ์กับถิ่นกำเนิดของภาษา ผู้พูดภาษาสาขาไทอพยพจากตอนใต้ของจีนลงทางใต้เข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้แต่ครั้งโบราณ เข้าสู่ดินแดนที่เป็น ประเทศไทย และ ลาวบริเวณนี้เป็นบริเวณที่พบผู้พูดภาษาในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก

 

ภาษาไท

หรือ ภาษาไต เป็นกลุ่มภาษาย่อยของตระกูลภาษาไท-กะได ประกอบด้วยภาษาไทยในประเทศไทย ภาษาลาวในประเทศลาว ภาษาไทใหญ่ในรัฐฉานของประเทศพม่า และภาษาจ้วง หนึ่งในภาษาหลักของประเทศจีนตอนใต้

 

ไทย ลาว คำเมือง อีสาน ไทใหญ่ ไทลื้อ ไทพวน ไทดำ ไทญ้อ
ลม ลม ลม ลม ลม ลม โลม ล่ม ล๊ม
เมือง เวียง เวียง เมือง เมือน เมือน เมิง เมียง เมือง
ดิน ดิ๋น ดิน ดิ๋น ลิน ดิน ดิน ดิน ดิ๋น
ไฟ ไฟ ดิน ไฟ ไฟ ไฟ ไฟ ไฟ ไฝ
หัวใจ หัวไจ๋ หัวไจ๋ หัวไจ๋ หัวแจ๋ว หัวใจ หัวเจอ หัวไจ๋ โหไจ๋
รัก ฮัก ฮัก ฮัก ฮัก ฮัก ฮัก ฮัก ฮัก
นํ้า น้าม นํ้า น้าม นํ้า นํ้า นาม น้าม น๋ำ
หมี หมี หมี หมี หมี หมี เหม๋ หมี หมี
ป่า ป่า ป่า ป่า ป่า ป่า ป้า ป่า ป๊า

ฯลฯ

ภาษาไทขาว

หรือ ภาษาไทด่อน ภาษาไทลาย มีผู้พูดทั้งหมด 490,000 คน พบในเวียดนาม 280,000 คน (พ.ศ. 2545) ทางตอนเหนือตามแนวแม่น้ำแดงและแม่น้ำดำ พบในลาว 200,000 คน (พ.ศ. 2538) ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

 

ภาษาไทลื้อ

ภาษาไทลื้อมีผู้พูดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประมาณ 670,000 คน โดยมีจำนวนผู้พูดในประเทศจีน 250,000 คน ในประเทศพม่า 200,000 คน ในประเทศไทย 134,000 คน และในประเทศเวียดนาม 5,000 คน

 

ภาษาไทโซ่ง

หรือ ภาษาลาวโซ่ง ภาษาลาวโซ่งดำ ภาษาโซ่ง เป็นภาษาที่มีผู้พูดในประเทศไทยราว 32,307 คน (พ.ศ. 2543) พบในจังหวัดกาญจนบุรี เพชรบุรี พิษณุโลก นครสวรรค์ นครปฐม สุพรรณบุรี มีความใกล้เคียงกับภาษาไทดำ อยู่ในตระกูลภาษาไท-กะได ภาษากลุ่มคำ-ไท สาขาเบ-ไท สาขาย่อย

 

ภาษาไทแสก

ใช้พูดในลาวและจังหวัดนครพนม ประเทศไทย บริเวณสองฝั่งแม่น้ำโขง ผู้พูดภาษานี้เหลือน้อยเพราะคนรุ่นใหม่หันไปพูดภาษาลาวและภาษาไทยถิ่นอีสาน(ซึ่งเป็นภาษาลาวสำเนียงหนึ่ง)มากขึ้น

 

ภาษาไทไต้คง

หรือ ภาษาไทเหนือ เป็นภาษาที่ใช้พูดในเขตปกครองตนเองชนชาติไทและจิงผ่อ เต๋อหง

 

ภาษาไตหย่า

เป็นภาษาของคนไทหย่าที่อาศัยอยู่ทางมณฑลยูนนานของประเทศจีน ภาษานี้มีความคล้ายคลึงกับภาษาไทยบางคำ เช่น มา ดี ฟัน ฟาง ขา มือ หู ตา แต่แปร่งไปบ้าง เช่น เสื้อ เป็น เซ้อ หัว เป็น โห่ อยู่ดีไม่อยู่ดี เป็น อู้ดีบ่อู้ดี มีบางคำปนกับภาษาจีน เช่น อู๋หลาย หรือ มีหลาย ซึ่งคำว่า อู๋ เป็นภาษาจีน แปลว่ามี หลาย เป็นคำไทย แปลว่า มาก บางคำคล้ายกับภาษาไทใหญ่ เช่น คำว่า ไป ไตหย่าเรียก กา ไทใหญ่เรียก กว่า บางคำก็แปลกๆไป หรือได้รับอิทธิพจากชาวเขาด้วย อย่างเช่น กางเกง เรียกว่า เตี๋ยว ไปเที่ยว เรียกว่า กาหว่น มากี่คน เรียกว่า มาจิก้อ

 

ภาษาไทแดง

หรือ ภาษาไทโด มีผู้พูดทั้งหมด 165,000 คน พบในเวียดนาม 140,000 คน (พ.ศ. 2545) ในบริเวณภาคกลางตอนเหนือในเขตจังหวัดทาญฮวา พบในลาว 25,000 คน (2534) ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของลาว ใกล้ชายแดนเวียดนาม เป็นส่วนหนึ่งของภาษาของชนกลุ่มไทในเวียดนามที่ต่างจากภาษาไทดำ จัดอยู่ในตระกูลภาษาไท-กะได ภาษากลุ่มคำ-ไท สาขา เบ-ไต สาขาย่อยไต-แสก

 

ไทเขิน หรือไทขึน

มีผู้พูดทั้งสิ้น 120,855 คน พบใน ส่วนใหญ่อยู่ในเชียงตุง รัฐฉาน ประเทศพม่า ประมาณ 114,574 คน (พ.ศ. 2543) พบในประเทศไทย 6,281 คน (พ.ศ. 2543) ในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ใกล้เคียงกับภาษาไทลื้อและภาษาไทเหนือ เขียนด้วยอักษรเขินที่มีลักษณะคล้ายอักษรล้านนา

 

ภาษาไทฮ่างตง

เป็นภาษาหนึ่งในตระกูลภาษาไท-กะได ชาวไทฮ่างตงใช้พูดในภาคเหนือของเวียดนามมีผู้พูด 10,000 คน (พ.ศ. 2545)ใกล้เคียงกับภาษาไทขาว ภาษาไทดำ

 

ภาษาไทลาว

เป็นภาษาราชการของประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์ในภาษากลุ่มไต และสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ ภาษาอีสานของประเทศไทยซึ้งเป็นสำเนียงหนึ่งของภาษาลาว ระบบการเขียนในภาษาลาว จะใช้อักษรลาว ซึ่งเป็นระบบอักษรสระประกอบ (ระบบการเขียนที่ประกอบด้วยสัญลักษณ์แทนพยัญชนะและตามด้วยสระที่จะอยู่ด้านหน้า หลัง บน ล่าง ของพยัญชนะ) และสัมพันธ์ ใกล้ชิดกับ อักษรไทย

 

ภาษาไทพวน

หรือ ภาษาลาวพวน  เป็นภาษาของชาวไทพวนหรือลาวพวน คำศัพท์ใกล้เคียงกับภาษาลาวและภาษาไทยถิ่นอีสาน(ซึ่งเป็นภาษาลาวสำเนียงหนึ่ง)มากกว่าภาษาไทยภาคกลางและเป็นภาษาที่ใกล้เคียงกันกับภาษาผู้ไทมาก

 

ภาษาไทญ้อ

พูดกันในหมู่ชาวไทญ้อ ซึ่งมีอยู่ในประเทศไทยราว 50,000 คน (พ.ศ. 2533) ในจังหวัดสกลนคร หนองคาย นครพนม มหาสารคาม ปราจีนบุรี และสระบุรี ส่วนใหญ่อพยพมาจากประเทศลาว เป็นชาวไทญ้อส่วนใหญ่พูดภาษาไทยอีสานได้ด้วย

 

ภาษาไทคำตี่

มีผู้พูดทั้งหมด 13,120 คน พบในพม่า 4,240 คน (พ.ศ. 2543) ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือ พบในประเทศอินเดีย 8,880 คน (พ.ศ. 2543) ในรัฐอัสสัม และรัฐอรุณาจัลประเทศ อาจจะมีในประเทศจีนด้วย

 

ภาษาไทอาหม

เป็นหนึ่งในกลุ่มภาษาย่อยไทพายัพ ถ้อยคำของตนใช้สื่อสารทั้งพูดและเขียนมาอย่างต่อเนื่อง แต่ชาวอาหมในปัจจุบันนั้นหันไปใช้ภาษาอัสสัม ซึ่งอยู่ในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนแล้ว อย่างไรก็ตาม ถ้อยคำที่บันทึกจารึกไว้ในคัมภีร์ในบทสวดในพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ก็พบว่าชาวไทอาหมยังใช้ภาษาไทได้อย่างสมบูรณ์

 

ภาษาไทนุง

ภาษานุง (Nung) หรือภาษานอง ภาษาผู้นุง มีผู้พูดทั้งหมด 856,412 คน (พ.ศ. 2542) ในเวียดนาม ส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัดกาวบางและจังหวัดลางซอน มีบางส่วนอยู่ในนครโฮจิมินห์และเมืองอื่นๆ เป็นภาษาของชนกลุ่มน้อยในเวียดนาม มีผู้พูดภาษานี้อยู่ในลาวบ้างเล็กน้อย จัดอยู่ในตระกูลภาษาไท-กะได ภาษากลุ่มคำ-ไท สาขาเบ-ไต สาขาย่อยไต-แสก ใกล้เคียงกับภาษาจ้วง เป็นคนละภาษากับภาษาจีนนุงหรือภาษาจีนกวางตุ้ง และภาษานุงหรือภาษานูที่อยู่ในภาษากลุ่มทิเบต-พม่า

 

ภาษาต่าย (ไท)

มีผู้พูดทั้งหมด 1,480,000 คน (พ.ศ. 2542) ในเวียดนามทางตอนกลางและตะวันออกเฉียงเหนือใกล้กับชายแดนจีน อาจจะมีผู้พูดภาษานี้ในลาว ฝรั่งเศสและสหรัฐ ส่วนใหญ่พูดภาษาเวียดนามได้ด้วย จัดอยู่ในตระกูลภาษาไท-กะได กลุ่มภาษาคำ-ไต สาขาเบ-ไต สาขาย่อยไต-แสก เขียนด้วยอักษรละติน

 

ภาษาไทปู้อี

มีผู้พูดทั้งหมด 2,649,205 คน พบในจีน 2,600,000 คน (พ.ศ. 2543) ในบริเวณที่ราบกุ้ยโจว – ยูนนาน ในมณฑลยูนนาน เสฉวน พบในเวียดนาม 49,100 คน (พ.ศ. 2542) มีบางส่วนในฝรั่งเศสและสหรัฐอเมริกา ส่วนใหญ่ใช้ในเขตปกครองตนเองของชาวปูยี

 

ภาษาภูไท

มีผู้พูดจำนวนไม่น้อย กระจัดกระจายในภูมิภาคต่างๆ ของไทย ลาว และเวียดนาม เข้าใจว่า ผู้พูดภาษาผู้ไทมีถิ่นที่อยู่ดั้งเดิมอยู่ในเมือง แถง หรือปัจจุบันคือจังหวัดเดียนเบียนฟูของเวียดนาม ในอดีตคือแคว้นสิบสองจุไทของสยาม เรียกว่า ชาวไทดำ ในปัจจุบัน มีการจัดให้ภาษาผู้ไทเป็นกลุ่มย่อยของภาษาไทดำอีกทอดหนึ่ง

 

ภาษาไทลาฮา

มีผู้พูดทั้งหมด 5,690 คน (พ.ศ. 2542) ในเวียดนามตามแนวแม่น้ำแดงและแม่น้ำดำ จัดอยู่ในตระกูลภาษาไท-กะได ภาษากลุ่มกะได สาขายาง-เบียว ใกล้เคียงกับภาษากวาเบียว ผู้พูดส่วนใหญ่เป็นผู้ใหญ่ คนอายุต่ำกว่า 50 ปี จะพูดภาษาไทดำ

 

ภาษาไทยอง

มีผู้พูดในประเทศไทย 12,561 คน ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในจังหวัดลำพูนและบางพื้นที่ของจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดเชียงราย ผู้พูดพูดภาษาไทยถิ่นเหนือได้ด้วย นับถือศาสนาพุทธ อาจมีผู้พูดภาษานี้ในเมืองยอง รัฐฉาน ประเทศพม่า ใกล้เคียงกับภาษาไทลื้อ

 

ภาษาไทโซ่ง

หรือ ภาษาลาวโซ่ง ภาษาลาวโซ่งดำ ภาษาโซ่ง เป็นภาษาที่มีผู้พูดในประเทศไทยราว 32,307 คน (พ.ศ. 2543) พบในจังหวัดกาญจนบุรี เพชรบุรี พิษณุโลก นครสวรรค์ นครปฐม สุพรรณบุรี มีความใกล้เคียงกับภาษาไทดำ

 

อีกเยอะแยะ ตาแปะ

ยังมี ตะกูลภาษา ไท-กะได อีกมากมายที่ยังไม่ได้กล่าวถึง เช่น

ภาษาไทตูลาว , ภาษาไทตุรุง, ภาษาไทยอง, ภาษาไทตรันห์, ภาษาไทบี, ภาษาไทมู่หล่าว, ภาษาไทคัง, ภาษาไทลักเกีย, ภาษาไทเบ, ภาษาไทเย, ภาษาไทจ้วง, ภาษาไทอ้ายจาม, ภาษาไทต้ง, ภาษาไทเบียว, ภาษาต่ายตั๊ก, ภาษาไทโหลง, ภาษาไทเกเลา

สุดท้ายนี้ อยากจะฝากข้อคิด  ว่า

“คุณรักในความเป็นไท แค่ไหน”

Leave a Reply

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น